Conkbayırı’nda Tarihin Akışını Değiştiren Komutan: ‘Ölmeyi Emreden’ Mustafa Kemal
Çanakkale Kara Savaşları, 25 Nisan 1915 tarihinde 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal Atatürk’ün, 57. Alay ile Anzaklara karşı gerçekleştirdiği kritik müdahale ile dönüm noktasına ulaştı. Bu tarihi olay 1956 yılında Avustralyalı gazeteci ve yazar Alan Moorehead tarafından kaleme alındı. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nden (ÇOMÜ) Dr. Öğretim Görevlisi İsmail Sabah, bu dönüm noktasının uluslararası kaynaklarda önemli bir yer kapladığını belirtiyor. Moorehead, “İtilaf kuvvetleri açısından bakıldığında, seferin en büyük ve en talihsiz rastlantılarından biri, o an orada bulunan küçük rütbeli ama dahi bir Türk subayıydı,” ifadelerini kullanmıştır.
25 Nisan 1915 tarihinde 57. Alay, Bigalı köyünde 19. Tümen’e bağlı olarak yer alırken, Anzak Kolordusu’nun Arıburnu’na çıkmasıyla birlikte Mustafa Kemal’in inisiyatifiyle harekete geçer. Sabah, “25 Nisan sabahı saat 10.00 civarında Conkbayırı’na ulaşırlar,” şeklinde bilgi verdi.
**Muharebelerin En Kritik Noktalarından Biri**
Dr. Sabah, “Mustafa Kemal, o sırada sahili korumakla görevli olan 27. Alay’a bağlı askerlerle karşılaşır. Aralarında o meşhur diyalog gerçekleşir. Askerler düşmanı göstererek, ‘Efendim düşman’ derler. Atatürk, ‘Baktım ki düşmanın bir avcı bölüğü benim bulunduğum noktaya doğru gelmekteydi. O zaman anladım ki düşman benim askerimden daha yakındı,’ diye anlatmıştır,” dedi.
57. Alay askerleri zorlu muharebe sahasında yorulmuşlardı ve Atatürk, onlara 10 dakikalık bir dinlenme vermişti. Atatürk, askerlerin önüne geçerek durumu değerlendirdi. “Efendim cephanemiz bitti,” diyen askerlere, “Cephaneniz bittiyse süngünüz var,” diyerek süngü taktırıp yere yatırmalarını sağladı. Hızla geri haber göndererek 57. Alay’ın marş marşta bulunduğu yere gelmesini emretti.
57. Alay birliği yetiştiğinde, Mustafa Kemal Atatürk, Çanakkale Muharebeleri tarihine geçecek o meşhur emrini verdi: “Ben size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman zarfında yerimizi başka kuvvetler alabilir,” diyerek 57. Alay’ı taarruza kaldırdı. Bu kritik müdahale, Çanakkale savunmasının erken çökmesini engelleyerek savaşın en kritik anlarından birini oluşturdu.
**Zaferin Kazanılmasında Büyük Rol**
Dr. Sabah, Atatürk’ün bu cesur kararının daha fazla asker kaybını önlediğini ifade etti. “Eğer 25 Nisan sabahında Atatürk, 57. Alay ile birlikte Conkbayırı’na ulaşmamış olsaydı, yarımadada stratejik öneme sahip Conkbayırı ve Kocaçimantepe, Anzakların eline geçebilirdi,” dedi. Bu olay, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinde unutulmaz bir dönüm noktası olarak tarihe geçmiştir.
