Küresel iklim değişikliği ve yükselen sıcaklıklar, çölde taşımacılık için kullanılan develerin bile ölmesine sebep oldu.
Dünyadaki tek hörgüçlü deve nüfusunun yaklaşık yüzde 80’ine ev sahipliği yapan Kuzey Afrika ve Doğu Afrika bölgelerinde, aşırı sıcak dalgaları hayvan sağlığını doğrudan tehdit ederken hayvancılıkla geçinen topluluklar zor günler geçiriyor.
İklim bilimcilerin araştırmaları ve uzman değerlendirmeleri, artan sıcaklıkların develerde ağır sıcaklık stresine, ölüm oranlarında yükselişe, süt veriminde düşüşe ve üreme bozukluklarına yol açtığını ortaya koydu.
Sıcaktan bayılan, susuz kalan develer Sahel’deki ticaret yollarında sıcaktan düşüp ölüyor. Yetiştiriciler ise çölün en dayanaklı hayvanı için çadır kurmak zorunda kalıyor.
DEVELER TEKER TEKER DÜŞÜP ÖLÜYOR
Etiyopya’nın Afar bölgesindeki Semera kentinde yaşayan 40 yaşındaki deve yetiştiricisi Ali Umer, aşırı sıcaklar nedeniyle son bir ay içinde sekiz deve yavrusunu kaybettiğini belirtti.
Yaklaşık 500 devesi bulunan Umer, yüksek sıcaklıkların develerin ayaklarında kabarcıklar oluşturduğunu, gözlerinde sulanmaya ve sıcak kum nedeniyle derilerinde yanıklara yol açtığını ifade etti.
Bölgedeki durumu destekleyen bilimsel veriler de krizin boyutunu doğruladı. Somali’de yürütülen ve yaklaşık 6 bin haneyi kapsayan bir çalışma, kuraklığa bağlı deve ölümlerinin deve sahibi hanelerin yaklaşık yüzde 46’sını etkilediğini ve Sool bölgesinde ölüm oranının yüzde 73’e ulaştığını gösterdi.
Kenya’nın Marsabit bölgesindeki veteriner Hasan Nuya Guyo ise son 2 yılda aşırı sıcaklara bağlı sıcak inmesi vakaları nedeniyle deve ölümlerinde yüzde 15’ten fazla artış görüldüğünü kaydetti.
İnsani yardım kuruluşu Oxfam da Somali’nin bazı bölgelerinde kuraklık sebebiyle su fiyatlarının yüzde 2000’den fazla arttığını bildirdi.
BU SICAKLARA DAYANAMIYORLAR
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) verilerine göre Kuzey Afrika, 1991-2025 yılları arasında on yıl başına 0,43 derece ısınarak Afrika bölgeleri arasında en hızlı ısınan alan oldu.
Uzmanlar develerin vücut sıcaklıklarını gün içinde değiştirerek 40 dereceye kadar olan sıcaklıkları tolere edebildiğini, ancak bu seviyenin üzerindeki sıcaklıkların ciddi risk yarattığını açıkladı.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) uzmanı Dr. Muhammed Bengoumi, Sahra’da yaz sıcaklıklarının sık sık 50 dereceyi aştığını ve bu sıcaklıklara develerin bile dayanamadığını söyledi.
Cezayir’deki Ghardaia Üniversitesi’nden Prof. Abdelmecid Çehma ise 41 ila 45 derecenin üzerindeki uzun süreli sıcaklıkların develerin beyaz kan hücrelerine ve bağışıklık sistemine zarar verdiğini, bunun sonucunda metabolizmanın yavaşladığını ve süt veriminin düştüğünü belirtti.
Fas’taki Kazablanka Üniversitesi’nden Prof. Mohammed el Khasmi de sıcaklık stresinin kilo kaybı, iltihaplanma, kas ve kemik rahatsızlıkları ile böbrek bozukluklarına yol açtığını bildirdi.
Etiyopya’daki Vision Üniversitesi’nden araştırmacı Daniel Gelan ise aşırı sıcak ve kuraklık nedeniyle yetiştiricilerin ülkenin kuzeyinden güneyine kalıcı olarak göç etmeye başladığını dile getirdi.
