Hamas’ın pazartesi günü duyurduğu kararla el-Hayye, örgütün en üst düzey siyasi görevine getirildi.
El-Hayye, Yahya Sinvar’ın Ekim 2024’te İsrail saldırısında öldürülmesinden bu yana göreve atanan ilk isim oldu.
Hamas’ın Gazze’deki önde gelen yöneticilerinden olan el-Hayye, İsrail ile dolaylı olarak yürütülen ateşkes ve esir takası müzakerelerinde Hamas heyetine başkanlık etmişti.
Sinvar’ın ölümünün ardından Hamas, aralarında el-Hayye’nin de bulunduğu bir geçici liderlik konseyi tarafından yönetiliyordu.
Halil el-Hayye ile Hamas’ın yurt dışı yapılanmasının eski lideri Halid Meşal’in siyasi büro başkanlığı için yarıştığı bildirilmişti.
El-Hayye’nin bir yıllık geçiş dönemi için seçildiği daha önce Hamas kaynaklarına dayandırılan haberlerde öne sürülmüştü.
HALİL EL-HAYYE KİMDİR?
Hamas’ın Siyasi Büro Başkanlığına getirilen Halil el-Hayye, Gazze’deki savaş sürecinde İsrail ile yürütülen dolaylı ateşkes ve esir takası görüşmelerinde örgütün başmüzakerecisi olarak öne çıktı. Uzun süredir Katar’da yaşayan el-Hayye, Hamas’ın üst düzey yöneticilerinin öldürülmesinin ardından örgüt içindeki en etkili isimlerden biri haline geldi.
1960 yılında Gazze Şeridi’nde doğan Halil el-Hayye, Hamas’ın kurulduğu 1987 yılından bu yana örgütün içinde yer alıyor. Hamas’ın Gazze’deki sürgündeki liderlerinden biri olarak tanınan el-Hayye, özellikle dış ilişkiler ve diplomatik görüşmelerde üstlendiği görevlerle öne çıktı.
Katar, el-Hayye’nin siyasi ve diplomatik faaliyetlerinin merkezi haline geldi. Buradan İsrail, Mısır ve ABD’nin de dahil olduğu arabuluculuk görüşmelerini yürüten el-Hayye, Gazze’de ateşkes sağlanması ve esir takası yapılması amacıyla düzenlenen müzakerelerde Hamas heyetlerine başkanlık etti.
ÜST DÜZEY İSİMLERİN ARDINDAN ETKİSİ ARTTI
El-Hayye’nin Hamas yönetimindeki ağırlığı, örgütün üst düzey isimlerinin peş peşe öldürülmesinin ardından arttı.
Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye, Temmuz 2024’te İran’ın başkenti Tahran’da İsrail saldırısında öldürüldü. Haniye’nin ardından Hamas’ın liderliğini üstlenen Yahya Sinvar da Ekim 2024’te Gazze’de İsrail saldırısında yaşamını yitirdi.
Hamas’ın askeri kanadının komutanı Muhammed Deif’in de öldürülmesiyle örgütün yönetim yapısında önemli bir boşluk oluştu. Bunun üzerine Hamas, savaş sürecinde örgütü yönetmek amacıyla beş üyeden oluşan geçici bir liderlik konseyi kurdu.
El-Hayye, Zaher Cebarin ile birlikte bu konseyin öne çıkan üyelerinden biri oldu.
ATEŞKES GÖRÜŞMELERİNİN KİLİT İSMİYDİ
El-Hayye, Gazze’de çatışmaların sona erdirilmesi, İsrailli rehinelerin serbest bırakılması ve Filistinli tutukluların tahliyesi amacıyla yürütülen görüşmelerde Hamas’ın başlıca temsilcisi olarak görev yaptı.
Gazze dışında bulunması, el-Hayye’nin İsrail ablukasının yarattığı seyahat kısıtlamalarından etkilenmeden bölge ülkeleri arasında temas kurmasına olanak sağladı.
El-Hayye bu süreçte Katar ve Mısır’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelere katılırken, Hamas’ın diğer ülkelerle ilişkilerinin yürütülmesinde de önemli rol üstlendi.
DOHA’DAKİ SALDIRININ HEDEFLERİ ARASINDAYDI
İsrail’in Katar’ın başkenti Doha’da düzenlediği saldırıda, aralarında Halil el-Hayye’nin de bulunduğu üst düzey Hamas yöneticilerinin hedef alındığı bildirildi.
El-Hayye saldırıdan sağ kurtulurken, oğlu Hümam el-Hayye, özel kalem müdürü Cihad Labad ve üç koruma yaşamını yitirdi. Saldırıda Katar İç Güvenlik Gücünde görevli bir personelin de öldüğü açıklandı.
Saldırıda yaşamını yitiren diğer isimlerin Abdullah Abdülvahid, Mümin Hassuna ve Ahmed el-Memluk olduğu bildirildi.
Halil el-Hayye’nin ailesinden çok sayıda kişi de İsrail’in önceki saldırılarında yaşamını yitirdi.
İsrail’in 2014’te Gazze’ye düzenlediği saldırıda el-Hayye’nin büyük oğlu Usame’nin evi hedef alındı. Saldırıda Usame el-Hayye, eşi ve üç çocuğu öldürüldü.
Doha’daki saldırıda ise el-Hayye’nin diğer oğlu Hümam yaşamını yitirdi.
SİNVAR’IN ARDINDAN İLK SİYASİ LİDER
Halil el-Hayye’nin Siyasi Büro Başkanlığına getirilmesiyle Hamas, Yahya Sinvar’ın Ekim 2024’te öldürülmesinden sonra ilk kez tek bir siyasi lider belirlemiş oldu.
Başmüzakereci kimliğiyle öne çıkan el-Hayye’nin, yeni görevinde Hamas’ın Gazze’nin geleceğine ilişkin görüşmelerinde ve bölge ülkeleriyle ilişkilerinde belirleyici rol oynaması bekleniyor.
HAMAS’IN MEVCUT YÖNETİMİNDE KİMLER BULUNUYOR?
İsrail’in Ekim 2023’te Gazze’ye yönelik saldırılarının başlamasından bu yana Hamas’ın çok sayıda üst düzey yöneticisi öldürüldü.
Örgüt, yaşanan kayıpların ardından beş kişilik geçici bir liderlik konseyi oluşturdu. Halil el-Hayye ve Zaher Cebarin’in yanı sıra Halid Meşal, Muhammed İsmail Derviş ve Nizar Avadallah da konseyde yer alan isimler arasında gösterildi.
Gazze’deki askeri yapılanmanın ise bölgede bulunan üst düzey bir komutan tarafından yönetildiği belirtildi.
